#ربيع_ماه_شادى_يا_حزن؟!

چنديست #شايع_شده كه پايان يافتن ماه صفر، پايان يافتن ماه حزن اهل بيت عليهم السلام است و با شروع شدن ماه ربيع الاول، ماه شادى ايشان آغاز شده است و شاهد انتشار حديثى با این مضمون هستيم که پیامبر صلوات الله عليه و آله فرموده اند:
«هر کس آمدن ماه ربيع الاول را به من بشارت دهد من بهشت را به او بشارت ميدهم!!!»

از آنجايى كه ماه ربيع الاول از لحاظ تاريخ دينى بستر تحولات كثيرى در اسلام بوده و با اين شايعات امكان اين ميرود كه اين حوادث در پشت پرده ها پنهان شده و به فراموشى سپرده شود، بر آن شديم تا مختصرى در مورد اين موضوع توضيح دهيم:

این امر که به صورت بشارت بهشت از قول پیامبر در راستای خوشنودی ایشان از پایان یافتن ماه صفر و آغاز ماه ربیع الاول صورت میگیرد، متأسفانه سبب شده اصل و شأن حدیث، مورد #غفلت قرار گرفته و مفهوم آن #وارونه جلوه داده شود؛

اما متن كامل حديث و واقعه اصلى چيست؟
متن عربی حدیث این است:
«فَمن بَشَّرَنی بِخُروجِ آذَارَ فَلَهُ الجَنَّة»
اما این “#بخشی” از حدیث است. پس جا دارد که متن کامل حدیث را ببینیم.

#متن_کامل_حدیث در دو کتاب شیخ صدوق، یعنی معانی الأخبار ص٢٠٥ و علل الشرایع ج١ ص١٧٥ آمده است كه متن کامل آن به همراه سلسله راويان بدین شرح است:
«حَدَّثَنَا مُحمدُ بنُ أَحمَدَ الشیبَانیُّ وَ أَحمَدُ بنُ الحَسنِ القَطَّانُ وَ الحُسینُ بنُ إِبرَاهِيمَ بنِ أَحمدَ بنِ هِشامٍ المُؤَدِّبُ وَ عَلیُّ بنُ عَبدِ الله الوَرّاقُ وَ عَلیُّ بنُ أَحمدَ بنِ مُوسى بنِ عِمرانَ‏ الدَّقّاقُ قَالوا حَدَّثَنا أَبُو العَبّاس أَحمدُ بنُ یَحیَى بنِ زَکَریَّا القَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا بَکرُ بنُ عَبد الله بن حَبيبٍ قَال حَدَّثَنَا تَمیمُ بنُ بُهلولٍ عَن أَبیهِ عَن أَبی الحَسنِ العَبدیِّ عَن سُلَیمانَ بنِ مِهرانَ عَن سَعیدِ بنِ جُبَیرٍ عَنِ ابنِ عَبَّاسٍ قَالَ:
کَانَ النَّبِیُّ ذَاتَ یَومٍ فی مَسجِدِ قُبَا وَ عِندَهُ نَفَرٌ مِن أَصحَابِهِ فَقالَ أَوَّلُ مَن یَدخُلُ عَلَیکُمُ السَّاعَةَ رَجُلٌ مِن أَهلِ الجَنَّةِ
فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِکَ قَامَ نَفرٌ مِنهُمْ فَخَرَجُوا و کُلُّ وَاحِدٍ مِنهُم یُحِبُّ أَنْ یَعُودَ لِیَکُونَ أَوَّلَ دَاخِلٍ فَیَستَوجِبَ الجَنَّةَ
فَعَلِمَ النَّبِیُّ ذَلِکَ مِنهُم فَقَالَ لِمَن بَقیَ عِندَهُ مِن أَصحَابِهِ إِنَّهُ سَیَدخُلُ عَلَیکُم جَمَاعَةٌ یَستَبِقُونَ فَمَن بَشَّرَنی بِخُروجِ آذَارَ فَلَهُ الجَنَّةُ
فَعَادَ القَومُ وَ دَخَلُوا وَ مَعَهُم أَبُوذَرٍّ فَقَالَ لَهُم فی أَیِّ شَهرٍ نَحنُ مِنَ الشُّهُورِ الرُّومیَّةِ فَقَالَ أَبُوذَرٍّ قَد خَرجَ آذَارُ یَا رَسُولَ الله فَقَالَ صلى الله عليه و آله قَد عَلِمتُ ذَلِکَ یَا أَبَاذَرٍّ وَ لَکِنِّی أَحبَبتُ أَن یَعلَمَ قُومی أَنَّکَ رَجُلٌ مِن أَهْلِ الجَنَّةِ و کَیفَ لَا یَکونُ ذَلِکَ و أَنتَ المَطرودُ عَن حَرَمی بَعدِی لِمَحَبَّتِکَ لِأَهلِ بَیتی فَتَعِیشُ وَحدَکَ وَ تَمُوتُ وَحدَکَ وَ یَسعَدُ بِکَ قَومٌ یَتَوَلَّونَ تَجهِیزَکَ وَ دَفنَکَ أُولَئِکَ رُفَقَائی فی الجَنَّةِ الخُلدِ الَّتِی وُعِدَ المُتَّقُونَ
ابن عباس گوید: روزى پیغمبر صلى الله علیه و آله به چند تن از اصحابشان که در مسجد قبا در خدمت وى بودند فرمودند: نخستین شخصى که اکنون بر شما وارد شود مردى از اهل بهشت است،
چون این سخن را از آن بزرگوار شنیدند، گروهى از ایشان برخاسته و بیرون رفتند، و هر یک از آنان قصد داشت که سریعتر مراجعت نماید تا خود نخستین واردشونده باشد و در نتیجه بهشتى گردد،
پیغمبر به نیت آنان پى ‏بردند، و به باقى مانده اصحابش که نزد وى بودند فرمودند: بزودى چند تن بر شما وارد ميشوند که از جهت زودتر رسیدن در حال سبقت از یکدیگرند، پس هر کدام از آنان که مرا به خروج «#آذار» مژده دهد اهل بهشت است.
سپس آنان که بیرون رفته بودند بازگشتند و أبوذر نیز همراهشان بود، آنگاه پيامبر به ایشان فرمودند: ما اکنون در کدام یک از #ماههاى_رومى به سر ميبريم؟ أبوذر گفت: یا رسول الله آذار به پایان رسیده است. پيامبر فرمودند: اى أباذر آنرا ميدانستم و اما دوست داشتم قوم من بفهمند که تو مردى از اهل بهشت هستى، و چگونه چنان نباشد، حال آنکه پس از من به دلیل علاقه‏ات به اهل بیتم تو را از حرم من دور گردانند، و تنها زندگى خواهى نمود، و تنها خواهى مرد، و قومى که عهده دار مراسم کفن و دفنت بشوند به سبب تو سعادتمند گردند و در بهشت جاودانى که به پرهیزگاران نوید داده شده همراه من خواهند بود.»

همانطور که ملاحظه ميكنيد پیامبر در قالب این جمله خواستند به اصحاب بفرمایند که جناب ابوذر عليه السلام از اهل بهشت است. پس به اصطلاح علم حدیث؛ در این حدیث مورد مخصص است و از این حدیث نمیتوان الغای خصوصیت کرد؛ یعنی حدیث موردی است و #قابلیت_تعمیم_ندارد.